การคัดลอกภาพจิตรกรรมฝาผนังเพื่อการจัดแสดงในอาคารพิพิธภัณฑ์

การคัดลอกภาพจิตรกรรมฝาผนังลงบนแผ่นเซรามิก เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ยั่งยืนในการช่วยบันทึกหลักฐานทางประวัติศาสตร์ โบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย ฐานข้อมูลเสมือนจริงของภาพจิตรกรรมฝาผนังที่มีอยู่เป็นจำนวนมากนี้จะถูกบันทึกลงบนแผ่นเซรามิก เพื่อประโยชน์ในการสงวนรักษาในอนาคต 

จิตรกรรมฝาผนังที่สำคัญในประเทศไทย ที่ยังคงปรากฎเป็นหลักฐานให้พอศึกษาได้ เป็นจิตรกรรมสมัยอยุธยา  ซึ่งจะพบในศาสนสถานรูปทรงปรางค์ เนื้อหาหลักของภาพจะเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับพุทธประวัติ ชาดก โดยจะพบภาพจิตรกรรมเขียนบนผนังคูหา หรือบนผนังของกรุภายในองค์พระปรางค์ เช่น จิตรกรรมฝาผนังในคูหาปรางค์ประธาน

วัดมหาธาตุ จังหวัดราชบุรี จิตรกรรมฝาผนังในคูหาปรางค์ประธานวัดพระราม จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จิตรกรรมฝาผนังในคูหาปรางค์ ทิศตะวันตกเฉียงเหนือของปรางค์ประธานวัดมหาธาตุ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา แต่จิตรกรรมที่ยังมีลวดลายความงดงามหลงเหลืออยู่ในสภาพที่ดี คือจิตรกรรมฝาผนังภายในกรุพระปรางค์  วัดราชบูรณะ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งสร้างขึ้นในรัชสมัยสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 (เจ้าสามพระยา) ปีพ.ศ. 1967

ภายในกรุพระปรางค์ชั้นที่ 2 ซึ่งเป็นกรุที่พบเครื่องทองจำนวนมากมาย ลักษณะเป็นห้องกรุรูปทรงสี่เหลี่ยม 4 ด้าน สูงประมาณ 2.70 เมตร กว้างประมาณ 1.4 เมตร ในแต่ละผนังจะมีซุ้มลึกเข้าไป การวาดภาพผนังเป็นการรองพื้นด้วยปูน ทิ้งให้แห้งก่อนลงสี โดยมีโทนสีแดง ซึ่งมาจากการผสมชาด เป็นสีพื้น และใช้สีจากเขม่าดำตัดเส้นและปิดทองในส่วนที่สำคัญ ซึ่งยังคงพอเห็นเค้าโครงภาพจิตรกรรมที่ถึงแม้จะเลือนหายไปตามกาลเวลา ภาพที่ปรากฎเป็นภาพพุทธประวัติ ซึ่งประกอบไปด้วยเรื่องราวภาพอดีตพุทธเจ้า เรียงรายอยู่แถวบนสุด แบ่งเป็นช่องๆ แต่ละช่องวาดเหตุการณ์ในพุทธประวัติในแต่ละเหตุการณ์ ภาพพระสงฆ์ยืนเรียงแถวถวายสักการะ รวมถึงภาพโพธิสัตว์ในชาดกต่างๆ 
 

บันไดทางลง.JPG

บันไดทางเดินลงไปกรุชั้นที่ 2 ซึ่งปัจจุบันได้ถูกปิด ไม่สามารถเข้าชมได้

กรุวัดราช1.jpg
กรุวัดราช2.jpg
กรุวัดราช3.jpg

ภาพจิตรกรรมฝาผนังภายในกรุพระปรางค์ชั้นที่ 2 

ภาพจิตรกรรมในกรุพระปรางค์ชั้นที่ 2 ปัจจุบันลวดลายและร่องรอยที่ปรากฎแม้จะรางเลือนไปตามกาลเวลา รวมถึงการถูกทำลายจากการขุดเจาะปีนป่าย แต่จิตรกรรมยังคงหลงเหลือสภาพเค้าราง สีสันอันวิจิตร การที่จะอนุรักษ์นอกจากซ่อมแซมกู้สภาพของภาพจิตรกรรมในผนังจริงนั้น ย่อมมีข้อจำกัดอันเนื่องจากความผุกร่อนขององค์พระปรางค์ทั้งองค์ที่เป็นโครงสร้างที่มีอายุนับร้อยร้อยปี ดังนั้นภาพจิตรกรรมผนังกรุจึงควรค่าแก่การคัดลอกจำลองไว้เพื่อบันทึกเป็นหลักฐานอันล้ำค่าทางประวัติศาสตร์

 

บริษัท เซรามิกา อิมเมจ จำกัด จึงได้ดำเนินการถ่ายภาพจิตรกรรมต้นฉบับภายในกรุชั้นที่ 2 เมื่อปีพ.ศ. 2554 โดยได้รับความไว้วางใจจากกรมศิลปากร ให้นำเทคนิคการพิมพ์ภาพบนเซรามิกจากประเทศญี่ปุ่น ที่สามารถบันทึกทุกรายละเอียดของภาพให้มีสีสันและผิวสัมผัสตามต้นฉบับจริง โดยคัดลอกลงบนแผ่นเซรามิกขนาดใหญ่พิเศษ ติดตั้งในพื้นที่จัดแสดงถาวรภายในอาคารเครื่องทองแห่งใหม่ ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเจ้าสามพระยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา การจำลองกรุทั้ง 4 ผนังและการคัดลอกงานจิตรกรรมชิ้นนี้ จึงเป็นเสมือนแหล่งเรียนรู้ ที่เป็นประโยชน์อย่างยิ่งสำหรับประชาชน และเพื่อให้คนรุ่นหลังได้ระลึกถึงคุณค่าของภาพจิตรกรรมฝาผนัง ที่เป็นมรดกศิลป์ของประเทศได้อย่างสมภาคภูมิ

กรุวัดราช4.jpg
กรุวัดราช5.jpg
กรุวัดราช6.jpg

ภาพจิตรกรรมฝาผนังกรุชั้นที่ 2 ที่ถูกคัดลอกลงบนแผ่นกระเบื้องเซรามิก

สถานที่ : 

ตำแหน่ง : 

ขนาด : 

ภาพต้นฉบับ : 

ภาพจำลอง : 

 

เทคนิค : 

กรุชั้นที่ 2 ภายในพระปรางค์วัดราชบูรณะ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ผนังทั้ง 4 ทิศ (ทิศตะวันออก ทิศตะวันตก ทิศเหนือ และทิศใต้)

ทิศตะวันออก 2.63 x 1.43 เมตร

ทิศตะวันตก 2.64 x 1.44 เมตร

ทิศเหนือ 2.60 x 1.43 เมตร

ทิศใต้ 2.69 x 1.44 เมตร

จิตรกรรมสมัยอยุธยาตอนต้น

คัดลอกภาพจิตรกรรมและจำลองกรุในปีพ.ศ. 2565

ติดตั้ง ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเจ้าสามพระยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

การพิมพ์ภาพลงบนแผ่นเซรามิก ขนาดเท่าจริง

ผ่านกระบวนการเผาที่อุณหภูมิสูง

กระบวนการผลิต

ถ่ายรูป.JPG

ถ่ายรูปต้นฉบับจริง

แยกสี.JPG

กระบวนการแยกสี

การพิมพ์.JPG

กระบวนการทำแม่พิมพ์

การเผา.JPG

กระบวนการเผา